Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to szczegółowa analiza zużycia energii w firmie, zakończona listą przedsięwzięć z policzonymi oszczędnościami. Dla dużych przedsiębiorców jest obowiązkowy co 4 lata na podstawie ustawy z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej, a o jego wykonaniu trzeba zawiadomić Prezesa URE. Poniżej: stan prawny na październik 2026 r., planowane zmiany i wskazówki, jak sprawić, by audyt energetyczny firmy nie skończył się w segregatorze.
Kogo dotyczy audyt energetyczny przedsiębiorstwa (stan na 2026 r.)
Zgodnie z art. 36 ustawy o efektywności energetycznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 711) audyt co 4 lata przeprowadza albo zleca przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, z wyjątkiem mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Obowiązek dotyczy więc dużych firm — takich, które w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych:
- zatrudniały średniorocznie co najmniej 250 pracowników (w przeliczeniu na pełne etaty) albo
- miały roczny obrót netto powyżej równowartości 50 mln euro i jednocześnie sumę aktywów bilansu powyżej równowartości 43 mln euro.
Tak wynika z definicji średniego przedsiębiorcy w art. 7 Prawa przedsiębiorców; ten sam opis obowiązku podaje Informacja Prezesa URE nr 46/2016. Kryterium jest wielkość firmy, a nie zużycie energii. Duża sieć biur z niewielkim zużyciem na lokal podlega obowiązkowi, a energochłonny zakład średniej wielkości — według obecnych przepisów — nie.
Zwolnienie: ISO 50001 i EMAS
Obowiązku nie ma przedsiębiorca, który ma system zarządzania energią zgodny z Polską Normą (w praktyce PN-EN ISO 50001) albo system zarządzania środowiskowego EMAS — jeżeli w ramach tego systemu przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa. Sam certyfikat nie wystarcza, a o audycie wykonanym w ramach systemu również trzeba zawiadomić Prezesa URE.
Co musi zawierać audyt energetyczny firmy
Ustawa (art. 37) definiuje audyt jako procedurę, która ma dać szczegółowe i potwierdzone obliczenia proponowanych przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej oraz informację o możliwych oszczędnościach energii. Audyt:
- opiera się na aktualnych, reprezentatywnych, mierzonych danych o zużyciu energii, a w przypadku energii elektrycznej — także o zapotrzebowaniu na moc,
- obejmuje szczegółowy przegląd zużycia w budynkach, instalacjach przemysłowych i transporcie, które łącznie odpowiadają za co najmniej 90% zużycia energii przedsiębiorstwa,
- powinien — o ile to możliwe — opierać się na analizie kosztów w cyklu życia, a nie na prostym okresie zwrotu,
- dotyczy przedsięwzięć realizowanych w Polsce.
Dane związane z audytem przedsiębiorca przechowuje przez 5 lat do celów kontrolnych.
Kto może przeprowadzić audyt
Podmiot niezależny od audytowanej firmy, mający wiedzę i doświadczenie zawodowe w takich audytach, albo ekspert samego przedsiębiorcy — jeśli nie jest bezpośrednio zaangażowany w audytowaną działalność. Obecne przepisy nie wymagają od audytora państwowych uprawnień.
Zawiadomienie Prezesa URE, terminy i kary
O przeprowadzonym audycie przedsiębiorca zawiadamia Prezesa URE w ciągu 30 dni od jego przeprowadzenia, ale nie później niż do 31 grudnia roku, w którym miał obowiązek go wykonać (art. 38). Do zawiadomienia dołącza się informację o możliwych do uzyskania oszczędnościach energii. URE udostępnia wzór zawiadomienia z tabelą przedsięwzięć i przewidywanych oszczędności.
Pierwsze audyty duże firmy musiały wykonać w ciągu 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie (1 października 2016 r.), kolejne — co 4 lata.
Za nieprzeprowadzenie audytu Prezes URE może w drodze decyzji nałożyć karę pieniężną do 5% przychodu z poprzedniego roku podatkowego (art. 39–40). Ustalając jej wysokość, bierze pod uwagę zakres i powtarzalność naruszeń oraz możliwości finansowe firmy. Może też od kary odstąpić, jeśli naruszenie jest znikome, a firma wykonała obowiązek, zanim urząd się o tym dowiedział (art. 41). Przykład obliczenia: przy przychodzie 400 mln zł górna granica kary to 20 mln zł.
Co się zmieni: projekt nowelizacji ustawy (UC77)
Ustawa ma zostać dostosowana do unijnej dyrektywy 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej (nr UC77) zakłada, że o obowiązkach zdecyduje zużycie energii, a nie wielkość firmy:
- audyt energetyczny — dla przedsiębiorstw, których średnie roczne zużycie energii z ostatnich 3 lat przekracza 10 TJ (ok. 2,78 GWh),
- certyfikowany system zarządzania energią — powyżej 85 TJ (ok. 23,61 GWh),
- audytor efektywności energetycznej jako zawód regulowany, z uprawnieniami po egzaminie.
Na dzień publikacji (12 października 2026 r.) projekt jest na etapie prac rządowych — według Rządowego Centrum Legislacji nie został jeszcze przyjęty przez Radę Ministrów. Progi, terminy i przepisy przejściowe mogą się zmienić. Do czasu wejścia nowelizacji w życie obowiązuje kryterium dużego przedsiębiorcy.
Przykład obliczenia: czy firma przekroczy 10 TJ?
1 MWh to 3,6 GJ, więc 10 TJ to ok. 2 778 MWh rocznie — liczone łącznie dla wszystkich nośników energii. Zakład, który zużywa 1 800 MWh energii elektrycznej i 1 200 MWh energii z gazu ziemnego, ma razem 3 000 MWh, czyli ok. 10,8 TJ. Według projektu przekroczyłby próg, nawet jeśli dziś — jako średnia firma — nie ma obowiązku audytu.
Audyt przedsiębiorstwa a audyt budynku i inne „audyty”
Słowo „audyt” pojawia się w kilku różnych procedurach. Warto ich nie mylić:
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa
Obejmuje całą firmę — budynki, procesy, transport — co najmniej 90% zużycia energii. Obowiązkowy dla dużych przedsiębiorców co 4 lata, z zawiadomieniem Prezesa URE.
Audyt efektywności energetycznej
Dotyczy konkretnego obiektu, urządzenia lub instalacji: opisuje stan techniczny, wykaz przedsięwzięć, ich opłacalność i oszczędność energii. Wykorzystuje się go m.in. w systemie świadectw efektywności energetycznej.
Audyt w programie Czyste Powietrze
Dotyczy jednego budynku mieszkalnego i ma wskazać zakres termomodernizacji: ocieplenia, stolarki, źródła ciepła. Kiedy jest wymagany i kto go wykonuje, określa aktualny regulamin programu.
Audyt energetyczny budynku
Analiza jednego budynku pod kątem przegród, wentylacji i ogrzewania, stosowana m.in. przy premii termomodernizacyjnej. Może być elementem audytu przedsiębiorstwa, ale go nie zastępuje.
Audyt budynku pod Czyste Powietrze czy termomodernizację nie spełnia wymogów audytu przedsiębiorstwa: nie obejmuje procesów, transportu ani 90% zużycia energii firmy.
Co audyt energetyczny daje firmie — poza spełnieniem obowiązku
- Mapę zużycia energii — które obiekty, linie i urządzenia odpowiadają za koszty, w jakich godzinach i z jaką mocą.
- Listę przedsięwzięć z policzonym efektem — od tanich działań (wycieki sprężonego powietrza, oświetlenie, harmonogramy pracy) po inwestycje.
- Podstawę do decyzji i finansowania — wiele programów wsparcia i instytucji finansujących oczekuje udokumentowanych oszczędności; warunki trzeba sprawdzić w konkretnym programie.
- Dane do raportowania — struktura zużycia przydaje się w raportach ESG i przy liczeniu śladu węglowego.
- Kandydatów do białych certyfikatów — przedsięwzięcia z audytu mogą kwalifikować się do świadectw efektywności energetycznej, na zasadach z ustawy.
Część elektryczna audytu: moc, taryfa, energia bierna
Ustawa wprost wymaga, by w przypadku energii elektrycznej audyt opierał się na danych o zapotrzebowaniu na moc. To obszar, w którym audyty bywają najpłytsze: kończą się na rocznym zużyciu w MWh i pomijają koszty, które wynikają nie z ilości energii, lecz ze sposobu jej poboru:
- moc umowna i przekroczenia — zob. moc umowna a moc przyłączeniowa,
- dobór grupy taryfowej — zob. grupy taryfowe dla firm,
- energia bierna i kompensacja — zob. energia bierna,
- opłata mocowa i pobór w godzinach szczytu — zob. opłata mocowa,
- przesuwanie poboru i ścinanie szczytów — zob. przemysłowe magazyny energii.
Te działania nie zawsze dają oszczędność energii liczoną w audycie w GJ, ale obniżają rachunek — często bez inwestycji. Jak czytać fakturę dystrybucyjną, pokazujemy w artykule o kosztach dystrybucji energii.
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa krok po kroku
- Sprawdź status firmy — zatrudnienie, obrót i sumę bilansową z dwóch ostatnich lat obrotowych. Z myślą o nowelizacji policz też średnie zużycie energii z 3 lat.
- Ustal termin — kiedy wykonano poprzedni audyt i w którym roku przypada kolejny. Zawiadomienie musi trafić do URE najpóźniej 31 grudnia tego roku.
- Zbierz dane z co najmniej 12 miesięcy — faktury za wszystkie nośniki, profile 15-minutowe energii elektrycznej, odczyty podliczników, zużycie paliw we flocie.
- Wybierz audytora — niezależnego albo eksperta wewnętrznego niezaangażowanego w audytowaną działalność; zapytaj o doświadczenie w podobnych zakładach.
- Uzupełnij pomiary tam, gdzie brakuje danych — audyt ma opierać się na danych mierzonych, nie szacowanych.
- Oceń przedsięwzięcia w cyklu życia, a nie tylko prostym okresem zwrotu.
- Zawiadom Prezesa URE w ciągu 30 dni, z informacją o możliwych oszczędnościach.
- Wdrażaj i mierz efekty — wyznacz osoby odpowiedzialne za przedsięwzięcia i przechowuj dane z audytu przez 5 lat.
Typowe błędy
- Audyt „pod zawiadomienie” na danych szacunkowych zamiast mierzonych.
- Pominięcie transportu lub obiektów poza główną lokalizacją — próg 90% liczy się dla całego przedsiębiorstwa.
- Założenie, że sam certyfikat ISO 50001 zwalnia z obowiązku — potrzebny jest audyt przeprowadzony w ramach systemu i zawiadomienie URE.
- Przeoczenie terminu 31 grudnia roku, w którym przypada obowiązek.
- Zalecenia bez właściciela i harmonogramu — audyt nie obniża kosztów, dopóki nikt go nie wdraża.
Analizy PCDE nie zastępują audytu energetycznego przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy — pogłębiają jego część elektryczną: moc umowną, taryfę, energię bierną, opłatę mocową i opłacalność magazynu energii. Zacznij od bezpłatnej 30-minutowej konsultacji; szczegółowe wyliczenia wykonujemy jako Analizy Eksperckie w stałej cenie, w ramach optymalizacji kosztów mocy i energii.
