Czy fotowoltaika się opłaca? Rachunek dla firmy w czasach net-billingu

Odpowiedź na pytanie, czy fotowoltaika się opłaca, zmieniła się wraz z zasadami rozliczeń. W dawnym systemie opustów sieć działała jak magazyn: za oddaną kilowatogodzinę można było później odebrać 0,7–0,8 kWh. Od 1 kwietnia 2022 r. nowi prosumenci rozliczają się w net-billingu, a energia oddana do sieci jest wyceniana po cenach rynkowych. Dla Twojej firmy oznacza to jedno: najcenniejsza jest energia zużyta na miejscu, w chwili produkcji.

Net-billing: co zmienił w rachunku opłacalności

W net-billingu energia oddana do sieci jest de facto sprzedawana. Jej wartość — według rynkowych cen energii, miesięcznych albo godzinowych, zależnie od zasad rozliczenia prosumenta — trafia do depozytu prosumenckiego, z którego pokrywasz później zakup energii z sieci. Opłaty dystrybucyjne płacisz natomiast od każdej pobranej kilowatogodziny, jak odbiorca bez instalacji.

Kluczowe jest więc to, kiedy instalacja oddaje energię. Najwięcej nadwyżek powstaje w słoneczne południa wiosną i latem — wtedy, gdy produkuje większość instalacji w kraju. Ceny hurtowe są w tych godzinach najniższe w ciągu doby, a zdarzają się nawet ceny ujemne. Energię pobieraną wieczorem kupujesz tymczasem po pełnej cenie, z dystrybucją.

Net-billing dotyczy mikroinstalacji, czyli instalacji do 50 kW (w firmie — gdy wytwarzanie energii nie jest jej przeważającą działalnością). Przy większych instalacjach nadwyżki sprzedaje się na podstawie umowy z wybranym odbiorcą albo ogranicza ich oddawanie do sieci — i także tu ich wartość wynika zwykle z cen hurtowych.

Autokonsumpcja — parametr, od którego zależy wynik

Autokonsumpcja to część produkcji z PV zużyta w budynku w chwili jej wytworzenia. Każda taka kilowatogodzina zastępuje energię kupowaną z sieci, więc jest warta tyle, ile pełny koszt zakupu: cena energii, zmienne opłaty dystrybucyjne i inne składniki naliczane od pobranych kWh, w firmach m.in. opłata mocowa. Kilowatogodzina oddana do sieci jest warta tylko tyle, ile cena rynkowa w danym momencie.

Najwyższą autokonsumpcję osiągają zwykle firmy, których zużycie naturalnie pokrywa się z godzinami pracy słońca:

• zakłady pracujące w dzień przez cały tydzień albo w ruchu ciągłym,
• chłodnie, przetwórnie i magazyny z chłodzeniem — zapotrzebowanie rośnie razem z temperaturą i nasłonecznieniem,
• obiekty handlowe i biurowe z klimatyzacją,
• gospodarstwa rolne z chłodzeniem mleka, suszarniami lub pompami pracującymi w dzień,
• firmy ładujące w ciągu dnia pojazdy elektryczne lub wózki widłowe.

Trudniej jest w firmach pracujących na jedną zmianę i zamkniętych w weekendy: produkcja z soboty i niedzieli trafia niemal w całości do sieci, a przestoje urlopowe wypadają w szczycie produkcji.

Czego fotowoltaika nie obniży

Instalacja PV zmniejsza ilość energii kupowanej z sieci, ale nie wszystkie pozycje na fakturze. Nie obniży:

• opłat stałych i abonamentowych,
• opłaty za moc umowną — szczytowy pobór pojawia się także w pochmurne dni i po zmroku, więc sama fotowoltaika nie pozwala bezpiecznie zmniejszyć mocy umownej,
• opłat za przekroczenia mocy umownej, jeśli szczyty występują poza godzinami produkcji.

Te koszty ogranicza się innymi narzędziami — przede wszystkim właściwie dobraną mocą umowną i magazynem energii, który ścina szczyty poboru niezależnie od pogody.

Jak zwiększyć opłacalność fotowoltaiki w firmie

Dobierz moc do profilu zużycia, nie do powierzchni dachu

W net-billingu największa instalacja, jaka zmieści się na dachu, rzadko jest najbardziej opłacalna. Moc warto dobrać na danych z licznika (godzinowych lub 15-minutowych), porównując godzina po godzinie prognozowaną produkcję z rzeczywistym zużyciem.

Rozważ układ wschód–zachód

Na płaskich dachach hal moduły skierowane na wschód i zachód produkują w skali roku mniej niż skierowane na południe, ale rozkładają produkcję na dłuższą część dnia, co często lepiej pasuje do pracy zakładu. Więcej w artykule o kącie nachylenia i kierunku paneli.

Przesuń zużycie na godziny produkcji

Część procesów da się zaplanować na środek dnia: schładzanie komór na zapas, podgrzewanie wody technologicznej, napełnianie zbiorników sprężonego powietrza, ładowanie pojazdów i wózków. To najtańszy sposób na podniesienie autokonsumpcji.

Dołóż magazyn energii — po policzeniu

Magazyn przejmuje nadwyżki z południa i oddaje je później, a w firmie może przy okazji ścinać szczyty poboru i ograniczać opłatę mocową. Jego opłacalność zależy jednak od rzeczywistej ilości nadwyżek i profilu poboru — trzeba ją policzyć na danych, a nie na mocy instalacji PV.

Sprawdź umowę sprzedaży energii

Fotowoltaika zmienia wolumen i profil energii kupowanej z sieci. Umowy z ceną stałą mogą zawierać deklarowany wolumen z pasmem tolerancji, a niedobranie energii bywa obciążone opłatą. Przy cenie opartej na rynku SPOT kupujesz z kolei głównie w droższych godzinach wieczornych. Dlatego model zakupu energii warto przeanalizować razem z decyzją o PV.

Jak policzyć zwrot z inwestycji

Rzetelna kalkulacja dla firmy powinna uwzględniać:

• pełny nakład, łącznie z przyłączeniem i ewentualnym wzmocnieniem dachu,
• prognozę produkcji dla konkretnej lokalizacji, orientacji i zacienienia,
• profil zużycia z licznika, na którym liczy się realną autokonsumpcję,
• osobną wycenę energii zużytej na miejscu (pełny koszt zakupu z dystrybucją) i oddanej do sieci (cena rynkowa),
• koszty eksploatacji, w tym wymianę falownika w okresie życia instalacji, oraz stopniowy spadek wydajności modułów,
• sposób finansowania i amortyzację.

Ostrożnie z kalkulacjami, które mnożą całą roczną produkcję przez cenę, jaką firma płaci za energię. Tak można wycenić wyłącznie autokonsumpcję — przy niskiej autokonsumpcji taki rachunek wyraźnie zawyża oszczędności i skraca okres zwrotu. Więcej w artykule Okres zwrotu fotowoltaiki.

Dotacje, ulgi i finansowanie

Programy wsparcia zmieniają się często — edycje, kwoty i warunki bywają inne co rok. Firmy mogą szukać naborów w NFOŚiGW, wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i programach regionalnych; właściciele domów jednorodzinnych — sprawdzić ulgę termomodernizacyjną. Aktualne warunki zawsze weryfikuj u operatora programu i nie opieraj rachunku na dotacji, dopóki nie masz podpisanej umowy o dofinansowanie.

Kiedy fotowoltaika w firmie się opłaca

Fotowoltaika pozostaje jednym z najtańszych źródeł energii, jakie firma może mieć na własnym dachu — pod warunkiem, że większość produkcji zużyje na miejscu.

Udostępnij artykułLinkedInFacebook